Bron quotenet.nl

'Doorgaan en vooral niet stoppen!' Vrouwen dienen te leren hoe ze hun doel kunnen bereiken. Door de tegenslagen die ze op hun weg omhoog ondervinden moeten ze zich sterken, en vooral niet uit het veld laten slaan. In dit artikel meer over de hedendaagse strijd die vrouwen leveren om de top te bereiken.

Amerika 1926. De 24-jarige Nederlandse Antonia Brico emigreert als kind met haar ouders naar Amerika. Ze droomt ervan om dirigent te worden, maar haar ambitie wordt niet serieus genomen. Ze keert terug naar haar geboorteland, waar ze de beroemde dirigent Mengelberg smeekt om dirigeerlessen. Mengelberg ziet dat niet zitten en stuurt haar door naar Berlijn, waar ze tegen alle verwachting in als vrouw betere kansen krijgt. Na het voltooien van haar tweejarige studie aan de Rijksacademie voor Muziek dirigeert ze daar als eerste vrouw het beroemde Berlijns Philharmonisch Orkest.’

‘De Dirigent’ is een intrigerende film over een waargebeurd verhaal van de Nederlandse regisseur Maria Peters. Peters laat de bezoekers in deze film kennismaken met de strijd die vrouwen, tot op de dag van vandaag, moeten leveren om de top te bereiken. Peters: “Zoals veel hedendaagse vrouwen was Antonia Brico een pionier in haar tijd. De wereld van het dirigeren en musiceren, waar zij zich in wilde begeven, was een mannenwereld. Ze liet zich echter niet tegenhouden en ging gepassioneerd haar doel achterna. Uiteindelijk bereikt ze haar ultieme doel door gebruik te maken van haar netwerk”.

MARIA PETERS 8-0033 foto Ilona van Genderen

Maria Peters

Onbenut

“Met name de wijze waarop het netwerk wordt benut is verschillend bij mannen en vrouwen”, zo licht Jeanne Martens toe, onderzoeker aan de Hogeschool van Amsterdam op het gebied van ondernemerschap, promovendus aan de Vrije Universiteit op het onderwerp ‘Vrouwen, netwerken en carrière’ en bestuursvoorzitter van de landelijke organisatie VVAO. “Bij vrouwen is een tweedeling waarneembaar. Veel vrouwen zijn zich niet bewust van het feit dat ze een netwerk om zich heen hebben, weten niet wat ze ermee kunnen en zijn er niet op gericht. Vaak denken ze dat ze het op eigen kracht moeten doen en als ze een vraag stellen dat ze dan wat te verliezen hebben. Dit in tegenstelling tot mannen, die benutten het sociaal kapitaal om zich heen wel. De topvrouwen die Martens heeft geïnterviewd, geven juist aan heel bewust gebruik te maken van hun netwerk. Zeer doelgericht schakelen ze de juiste man of vrouw in als het nodig is, en bouwen een gedegen netwerk op. Tegenslagen zijn, net als bij mannen, een trigger om door te gaan om de top te bereiken. Zo hebben een aantal van deze topvrouwen het gedrag afgekeken en gekopieerd van de mannen om zo hun doel te bereiken. Als er uiteindelijk voldoende vrouwen op opposities zitten, kan het systeem immers van binnenuit worden veranderd. En natuurlijk stuiten al die veranderingen op verzet, de mannen hebben wat te verdedigen en vrouwennetwerken proberen daar van buitenaf tegenaan te schoppen. Om dit tij te keren is een slimme strategie van onze kant dus een vereiste”, aldus Martens.

Astrid van Heumen

Astrid van Heumen

Economische zelfstandigheid

Astrid van Heumen, directeur/eigenaar van Recruitmentbureau Corporate Casting en bestuurslid van de landelijke organisatie VVAO: “Eigenlijk begint dit allemaal met ‘een slimme meid, is op haar toekomst voorbereid’. Nog te veel vrouwen zijn heden ten dage niet in staat om de hypotheek van het huis te betalen waarin ze wonen. Dit kan te maken hebben met het feit dat ze economisch niet zelfstandig zijn of dat ze de toppositie nog niet bereikt hebben, terwijl ze wel ambitieus zijn.” In de praktijk blijkt dat de sociale bedding en het netwerk rondom die vrouwen hun succes bepaalt én natuurlijk het feit dat ze zelf moeten willen. Ze moeten zelf het netwerk opzoeken en hulp vragen. “Uit ervaring weet ik dat de hulpvraag bij vrouwen enorm is, maar ze moeten de vraag wel durven stellen. Belangrijk is verder dat ze ambitieus zijn, doorzettingsvermogen hebben, lef tonen, de ‘gunfactor’ hebben en het werk gewoonweg doen. Ze moeten vrienden om zich heen verzamelen, net als mannen dat doen. En daar zit bij vrouwen vaak de adder onder het gras. Mannen helpen elkaar in zo’n situatie. Wij, vrouwen, doen dat te weinig mijns inziens en daardoor blijven we op de achtergrond en worden we niet gezien.”

Vertel over successen

Tijdens één van de interviews die Martens hield voor haar onderzoek vertelde een topvrouw: “Toen ik de ambitie had om in de Raad van Bestuur te komen, heb ik eenvoudigweg afgekeken hoe mannen dat deden. Zo zag ik dat mannen die de top wilden bereiken, regelmatig bij hun baas op de deur klopten en lieten zien wat ze hadden gedaan. Zo vielen ze op. Ik ben dat vervolgens ook gaan doen en toen viel ik ook op. Nu zit ik zelf in een Raad van Bestuur en nu komen de mannen bij mij aan de deur om te laten zien hoe goed ze zijn, maar opvallend is; er komt géén enkele vrouw. Vrouwen gaan ervan uit dat ze wel gezien worden en dat is helaas niet zo. Met andere woorden: deel je successen en maak jezelf zichtbaar”. Peters: “Ja, dat is natuurlijk ook wel erg Nederlands. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. En dat zag je ook bij Antonia Brico in de film. Als ze als ouvreuse in het gangpad van het theater vooraan gaat zitten met de partituur op schoot, wordt ze door een man uit het publiek, uit de zaal verwijderd. Dit is voor haar geen reden om zich te laten tegenhouden, ze gaat gewoonweg op zoek naar iemand anders die haar verder kan helpen met haar carrière.”

Rolmodel

Van Heumen: “Cruciaal als je iets wil bereiken in het leven is, de weg te kennen en sponsors te hebben en bereid te zijn dingen op te offeren, net als mannen.” Dit fenomeen is op het witte doek prachtig te zien als de hoofdrolspeelster de liefde van haar leven afwijst, om carrière te maken. En dat is met name in de huidige tijd uitermate lastig, want de sociale druk in onze maatschappij is hoog. Vrouwen die kinderen hebben, worden geacht op de scholen van hun kinderen regelmatig mee te helpen. Zegt een moeder met een full time-baan daar ‘nee’ tegen, wordt ze daar op beoordeeld en zelfs veroordeeld. Dit zit extreem ingebakken in onze cultuur. Essentieel voor vrouwen is om onder een dergelijke sociale druk niet te bezwijken. Een goed rolmodel, een werkende moeder of vriendin, kan in zo’n geval een goede stimulans zijn. Martens sluit daarop aan: “Er moet voor vrouwen een platform gecreëerd worden, zodat ze de ruimte krijgen om zich te ontplooien, net zoals dat ook voor mannen gebeurt. Prachtige voorbeelden hiervan zijn reeds te zien in Scandinavië.” “En vanuit die optiek is het instellen van een quotum om een bepaald percentage vrouwen aan de top te krijgen prima. Het gaat namelijk over ‘equal play, equal pay’ ofwel vrouwen met een hoog ambitieniveau, doorzettingsvermogen en talent moeten op hetzelfde platform het spelletje mogen spelen als de mannen. De onbalans in de top van bedrijven dient te worden hersteld”, aldus Van Heumen.

Oprichting fonds

Van de vorig jaar gepubliceerde lijst met 100 miljonairs jonger dan 40 jaar in het blad Quote zijn er 97 man en slechts 3 vrouw. Van Heumen: “Hoe kan dat als we nagaan dat er in de afgelopen 25 jaar al meer dan 10.000 hoog opgeleide vrouwen door onze universiteiten en hogescholen zijn afgeleverd. Vrouwen die beslist het karakter en de kennis hebben om topfuncties te vervullen. Het is uitermate vreemd dat de BV Nederland deze vrouwen geen kans geeft.” Martens vervolgt: “Op de Hogeschool van Amsterdam zie ik net als in Quote ook een onbalans. Er zijn veel jonge start-ups, vrijwel alleen mannen en weinig of geen vrouwen. Vaak blijkt in de praktijk als vrouwen geld nodig hebben om iets op te starten, krijgen ze ‘nee’ op het rekest. Dit in tegenstelling tot mannen.” “Om dit tij te keren is Corporate Casting momenteel bezig een Corporate Capital fonds op te richten, onder de naam ‘Ceres’. Met dit fonds worden vrouwen ondersteund die briljant goede ideeën hebben, maar onvoldoende financiële middelen om er een vliegwiel van te kunnen maken. Dit alles met als doel om straks ook vrouwelijke start-ups te hebben in ons land”, aldus Van Heumen.

jeanne4

Jeanne Martens

Ruim baan

Dit kan voor vrouwen dé trigger zijn om in de toekomst wel te investeren in hun goede ideeën en te werken aan economische onafhankelijkheid. Op naar de top! Corporate Casting zet met haar Corporate Capital fonds ‘Ceres’ en haar damesgenootschap Kenau, in nauwe samenwerking met de VVAO, alle zeilen bij om de verandering die er in de maatschappij gaande is bespreekbaar te maken en het vervolgens gefaseerd van binnenuit te veranderen. Martens: “Dit kost tijd, maar dit heeft in het verleden goed gewerkt. Anders was er nu geen kiesrecht voor vrouwen en hadden vrouwen niet kunnen studeren. Feit blijft dat veel jonge vrouwen het nu nog niet ervaren als een probleem, omdat ze er nog niet bij stil staan. Ze denken dat het op termijn wel losloopt, zien de obstakels nog niet en zijn nog steeds niet genoeg doordrongen van het belang van economische zelfstandigheid.  Pas op termijn zal blijken dat wachten op de prins op het witte paard niet dé oplossing voor de toekomst is.” Van Heumen: “Het moge duidelijk zijn dat het beslist geen gevecht is om op de apenrots te komen. Wij vrouwen hebben namelijk iets dat mannen niet hebben, namelijk wij brengen het leven en precies om die reden is het belangrijk dat we meer amazones zijn. Laten we daar met elkaar in de toekomst hard aan werken”. Peters: “Zeker, en niet zoals Antonia Brico na haar succes weer in de vergetelheid raken.”

Henriëtte van Norel is directeur Van Norel Management Consultancy en internationale technische persbureau Van Norel Journalistiek & Communicatie, lid van de Raad van Toezicht bij Stichting Examenkamer en operationeel bestuurder bij Stichting DeGoudseSchool.