Het eind van 2018 nadert: een mooi moment om terug te blikken op het jaar dat Topvrouwen.nl definitief volwassen werd én om vooruit te kijken naar 2019, het jaar waarin minister Van Engelshoven (OCW) de balans zal opmaken. Maken bedrijven voldoende vaart met diverser worden of komen er (dwingende) maatregelen?

Topvrouwen.nl begon in 2016 als een ongebruikelijk initiatief van een even ongebruikelijk duo en is anno 2018 uitgegroeid tot een platform waar topvrouwen, het bedrijfsleven en executive searchers niet meer om heen kunnen – en steeds vaker ook niet meer omheen willen.

Een kort stukje geschiedschrijving: deel 1 van dat duo was toenmalig minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), die schoon genoeg had van het feit dat vrouwen met de ambitie om toe te treden tot de top van het bedrijfsleven, met smoesjes werden afgeserveerd. “Vrouwen moesten niet zeuren en werden niet serieus genomen – zélfs toenmalig premier Balkenende presteerde het in 2010 in een televisiedebat ‘U kijkt zo lief’ te zeggen tegen presentator Mariëlle Tweebeke, die hem vroeg naar de meest geschikte partijen voor een nieuw kabinet. Dat soort uitspraken kan niemand zich meer permitteren”, zei ze daarover in een interview met Topvrouwen.nl.

Bussemaker stelde daarom een lijst met board ready, hooggekwalificeerde vrouwen samen en zocht de samenwerking met VNO-NCW voorman Hans de Boer, die in een gesprek met Topvrouwen.nl aangaf te willen bijdragen aan zaken die er echt toe doen. Die samenwerking deed menig wenkbrauw fronsen, omdat De Boer als werkgeversvoorman net als zijn achterban wars is van ge- en verboden. Maar juist het feit dat De Boer niet bepaald gecharmeerd was van Bussemakers uitspraak ‘waar geen wil is, is een wet’, bleek het duo een buitengewoon succesvolle dynamiek mee te geven. De Boer greep de kans om zijn achterban ervan te overtuigen dat het beter is zélf de regie in handen te houden bij het diverser maken van de topgremia van het bedrijfsleven, in plaats van dat deze diversiteit van bovenaf wordt opgelegd.

Volgens de Tweede Kamer begaf Bussemaker zich met haar lijst op het terrein van executive searchers, ook al waren die er nog allerminst in geslaagd gender diversity in de top van het bedrijfsleven te bewerkstellingen. Door die kritiek zag Bussemaker zich gedwongen de database te verzelfstandigen: Stichting Topvrouwen zag daardoor in 2016 het levenslicht.

Een onvoorziene evolutie

Nu, aan het eind van het jaar 2018, is de database – waarvan zowel Bussemaker als De Boer hebben laten weten er “erg trots” op te zijn –uitgegroeid tot een platform van faam en met forse invloed op de boardroomagenda van de BV Nederland: een evolutie die wij als bestuur van Topvrouwen.nl in alle eerlijkheid niet geheel hadden voorzien.

Wat begon als manier om ’s lands meest capabele vrouwen met tomeloze ambitie en veel ervaring simpelweg zichtbaar te maken en zo korte metten te maken met de mythe ‘dat er gewoon geen geschikte vrouwen te vinden zijn’, nam al snel een hoge vlucht. De teller van de database, nog steeds de ruggengraat van Topvrouwen.nl, staat inmiddels een ruime 1.800 topvrouwen en zal naar verwachting in 2019 doorgroeien naar 2.000 vrouwen. Inmiddels heeft Topvrouwen.nl meer dan 5.000 speeddates georganiseerd tussen potentiële vrouwen uit de database en bestuurders, toezichthouders en executive searchers die zich gecommitteerd hebben aan diversiteit in de boardroom. Ons Jaarevent, waarvan de derde ‘editie’ dit jaar plaatsvond in het Rijksmuseum, wordt inmiddels druk bezocht door zowel mannelijke als vrouwelijke topbestuurders en -toezichthouders die openstaan voor een gebalanceerde top. Topvrouwen.nl genereert hiermee de nodige media-aandacht. Journalisten weten onze Topvrouwen-voorzitter Marry de Gaay Fortman ook te vinden voor een reactie rond andere significante momenten, zoals de publicaties van de jaarlijkse Bedrijvenmonitor Topvrouwen en de Female Board Index, waarin inzichtelijk gemaakt wordt wat de stand van zaken is rond de doorstroom van vrouwen naar de twee topgremia van het bedrijfsleven, de raad van bestuur en de raad van commissarissen. Hetzelfde geldt voor de invoering van een vrouwenquotum voor beursgenoteerde ondernemingen in Californië, die verplicht worden om vanaf eind 2019 minimaal één vrouw in de raad van bestuur te hebben.

Sectoren zoeken steun bij Topvrouwen.nl

Een opmerkelijke nieuwe ontwikkeling is dat bestuurders op sectorniveau de samenwerking zoeken met Topvrouwen.nl. Zo heeft ondernemersorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN), dat met 5.500 leden 80 procent van de markt vertegenwoordigt, van genderdiveristeit haar speerpunt gemaakt. Om de leden te doordringen van het nut en de noodzaak de gehele sector op alle niveaus aantrekkelijker te maken voor vrouwen, zocht TLN de samenwerking met Topvrouwen.nl. Gezamenlijk werd een event georganiseerd. Topvrouwen.nl interviewde scheidend voorzitter Arthur van Dijk, die commissaris van de koningin in Noord-Holland wordt. Dat interview werd voor een groot bereik onder de leden ook geplaatst in het eigen medium van TLN.

Ook Sodexo, facilitair- en foodgigant met aanwezigheid in 80 landen, zocht steun bij Topvrouwen.nl.Hoe manage je diversiteit binnen zo’n wijdverbreid internationaal concern en hoe houdt het bedrijf ook binnen Nederland vinger aan de pols, om vanuit die awareness meer stappen richting man/vrouwbalans te zetten? Daarover handelde een ontbijtsessie in samenwerking met Topvrouwen.nl.

Samenwerking Talent naar de Top, Women Inc, Equileap en Stichting Topvrouw van het Jaar

 Een andere highlight van het jaar 2018 is de lancering van het initiatief #equality2020, een samenwerking tussen Topvrouwen.nl, Talent naar de Top, Women Inc, Equileap en Stichting Topvrouw van het Jaar. Het Jaarevent in het Rijksmuseum werd aangegrepen voor deze lancering; Minister van Financiën Wopke Hoekstra had de primeur het initiatief als eerste te ondersteunen, waarna alle aanwezigen met een reversspeldje als steunbetuiging het museum verlieten. Lezers die het initiatief nog niet online gesteund hebben – dat zou toch een behoorlijke omissie zijn! – kunnen op https://equality2020.nl terecht voor een herkansing.

Glasheldere businesscase

Met het initiatief #equality2020 en al haar andere activiteiten focust Topvrouwen.nl van oudsher op de top van het bedrijfsleven. Met succes, want er is geen organisatie meer die diversiteit niet hoog op de boardroomagenda heeft staan. Topvrouwen.nl realiseert zich echter dat de roep om gelijke kansen voor vrouwen veel verder reikt dan alleen de top: het is een onderwerp dat binnen alle gelederen van de samenleving (nog) meer aandacht verdient. De basis beïnvloedt immers de top: zonder evenwichtig samengestelde organisaties bestaat er ook geen evenwichtige pijplijn. Vrouwen – ruwweg de helft van onze bevolking – willen de kans om met hun ambitie en talent bij te dragen aan de successen van de BV Nederland. Gendergelijkheid is echter bovenal een boardroomtopic dat organisaties omarmen vanuit gezond eigenbelang. Bedrijven met een evenwichtige top presteren beter, ook in financieel opzicht. Zij beschikken bovendien over de brede blik die nodig is om succesvol te kunnen transformeren en te overleven binnen een disruptief klimaat met onherkenbaar veranderende businessmodellen.

Gendergelijkheid heeft zich sinds de oprichting van Topvrouwen.nl kortom ontwikkeld van een onderwerp in de marge tot een glasheldere businesscase met de spotlights erop. Die businesscase wordt keer op keer bevestigd door leidende onderzoeken die de veel media-aandacht genereren, zoals het Power of Parity-rapport van consultant McKinsey dat de waarde van meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt inzichtelijk maakt. Dat onderzoek laat zien dat meer arbeidsparticipatie van vrouwen in ons land ruim 100 miljard euro extra kan opleveren – en daarbij gaat het echt niet alleen om participatie van topvrouwen.

Inspiratie voor álle werkende vrouwen

Topvrouwen.nl richt zich op de grootste bedrijven die vallen op onder de wet bestuur en toezicht, maar kweekt in haar slipstream meer aandacht en urgentie voor vrouwelijke benoemingen in alle lagen van het bedrijfsleven. Zo hebben we bijvoorbeeld in samenwerking met LOF foundation een begin gemaakt met het project What is your legacy? Tijdens het Jaarevent in het Rijksmuseum van Topvrouwen.nl heeft voorzitter Marry de Gaay Fortman de ambitie uitgesproken een nieuwe geschiedenis te schrijven waarin vrouwen als rolmodel beter zichtbaar worden. We willen in 2020 terugkeren naar het Rijksmuseum met minimaal 220 portretten van topvrouwen die de hedendaagse geschiedenis beïnvloeden.

We zijn inmiddels een eind op weg die ambitie te verwezenlijken met portretten van invloedrijke vrouwen, rolmodellen die vanuit hun positie het verschil kunnen maken voor volgende generaties en daarmee een inspiratiebron zijn voor werkende vrouwen op álle niveaus. Fotograaf Anette Brolenius, die in 2014 de Zilveren Camera (categorie Buitenland, enkele foto) won, portretteert deze vrouwen zelfbewust en krachtig. Zo brengt Topvrouwen.nl diversiteit zeer breed onder de aandacht. Elke topvrouw moet immers ook ergens beginnen.

Het jaar van de waarheid

Zo staan we vanuit verschillende invalshoeken voor een kantelpunt. Topvrouwen.nl heeft de afgelopen jaren de urgentie van vrouwelijke benoemingen duidelijk gemaakt. Die boodschap is definitief doorgesijpeld naar de mannen en vrouwen die de BV Nederland besturen of er toezicht op houden. Het is een boodschap die past bij de liberale voorkeuren in het Hollandse DNA: gelijkheid vinden we een groot goed, zolang we er zelf mogen beslissen hoe we er vorm aan geven. Onze Hollandse koopmansgeest heeft absoluut oren naar de harde businesscase die hoort bij man/vrouwbalans aan de top: wie wil zichzelf nou in de vingers snijden?

Het wachten is echter nog op een doorbraak. Het streefcijfer van ten minste 30 procent vrouwen in raden van bestuur en raden van commissarissen is allang niet vrijblijvend meer, maar ook nog niet gerealiseerd. Door conservatieve reflexen en koudwatervrees bij commissarissen die bij bestuursbenoemingen nog te veel putten uit een lijstje met veilige (mannen)namen, wordt gendergelijkheid nog te veel met de mond beleden en is dit grote goed nog te weinig terug te zien in de statistiek.

Topvrouwen.nl heeft in haar nog jonge leven, in de geest van Jet Bussemaker en Hans de Boer, altijd duidelijk gemaakt dat het belangrijk is dat ondernemingen zelf de regie houden en hun verantwoordelijkheid pakken. Of dat ook voldoende gebeurd is, is aan de huidige OCW-minister Ingrid van Engelshoven. Zij heeft aangegeven in 2019 de balans op te maken. Concludeert zij dat de inspanningen van de huidige topbestuurders en –toezichthouders onvoldoende zijn geweest, dan is het mogelijk dat er in 2020 dwingende maatregelen komen.

Topvrouwen.nl wacht het oordeel in spanning af en zet ondertussen onverminderd in op een betere doorstroom van vrouwen naar de top en de boodschap dat vrouwelijke vertegenwoordiging in de board de normaalste zaak van de wereld is. Met oprechte dank aan alle board ready-topvrouwen in onze database en aan alle bestuurders, toezichthouders en executive searchers die van onze database en diensten gebruikmaken om een gebalanceerde boardroom te realiseren, nemen wij voor 2018 afscheid van u. Wij wensen u gezellige kerstdagen en een goede jaarwisseling toe en kijken ernaar uit u opnieuw te begroeten in 2019 – het jaar van de waarheid, waarin wij ons graag opnieuw verzekeren van uw persoonlijk commitment. Cheers!

Bestuur Topvrouwen.nl