Ambassadeurs voor multicultureel talent

Recentelijk heeft een grote bijeenkomst van experts, topmensen uit het bedrijfsleven en ‘rolmodellen’ plaatsgevonden in de grote raadzaal van de Sociaal Economische Raad (SER). Bestuurders, rolmodellen en experts gingen in gesprek over hoe diversiteit in culturele achtergrond op management-en bestuursniveau vergroot kan worden. Minister Van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid waren aanwezig, net als koningin Máxima – immers ook een ‘multiculti’-topvrouw van formaat. Het bleef niet bij de oproep diverser te worden: 24 corporates, waaronder ABN Amro, PostNL, PwC, Rabobank en Shell, zullen een ‘kopgroep’ vormen om hier een slinger aan te geven. Zij gaan ambassadeurs inzetten, netwerkbijeenkomsten organiseren en vacatures aandragen bij multiculturele netwerken. Ze willen meer kleur brengen in de top van Nederlandse bedrijven en meer ruimte geven aan multicultureel talent. Geen makkelijke uitdaging, want het gaat om een ingrijpend proces en bewustwording.
Scania, een van de bedrijven uit mijn eigen netwerk, hoort niet tot de groep van 24 koplopers. Althans – officieel niet, maar de praktijk wijst iets anders uit. Betsie Grube, manager human resources en communications bij Scania Production Zwolle B.V., pakt het hete hangijzer gewoon aan. “Andere organisaties praten veel over de noodzaak van diversiteit, van de juiste weerspiegeling van onze maatschappij in het bedrijfsleven. Wij doen het! Bij ons is ieder talent welkom. Of je nu blank of gekleurd, vrouw, man, mindervalide of transgender bent – wij zullen ons best doen om de juiste plek voor jou te vinden bij Scania. Dan versterk je onze Scania-familie in Zwolle die al 2.400 mensen telt.”
Voor mijn gesprek met Betsie Grube was ik te vroeg en maakte een rondje in de walk-in-shop op de begane grond. Hier kun je Scania gadgets, bedrijfskleding en zelfs Scania-truckjes kopen. Alle beschrijvingen en prijskaartjes zijn er in drie talen: Nederlands, Duits en Russisch.
Grube legt uit: “Onze bedrijfsaard is multicultureel. Wij zijn officieel een Duits bedrijf, mijn baas is Zweeds en wij hebben veel Russische klanten. Er komen regelmatig bussen met chauffeurs en zakenmensen uit Rusland, ze rekenen bij ons customer centre af en rijden dan weg richting hun land in een nieuwe Scania-truck. Als ze een halfuurtje op de autopapieren wachten, kopen ze een Scania-vest of een -petje in de shop. Een leuke souvenir om mee te nemen.”

‘Van 7 % vrouwen vorig jaar naar 20 % vrouwen per 2020? Dat gaat zeker lukken’

Sinds 2 jaar heeft Scania een speciale focus op diversiteit – het topic diversiteit werd op initiatief van het topmanagement in Zweden onderdeel van het organisatiebeleid. Het monitoren van de totale cultuurverandering is van cruciaal belang, maar erg complex. Wat makkelijker onder de loep genomen kan worden, is de verandering in de man/vrouw-verhouding. “Een jaar geleden hadden wij 7 procent vrouwen in dienst, dit jaar 12 procent. Wij streven ernaar in 2020 20 procent vrouwen aan boord te hebben hier in Zwolle, in diverse posities. Dat gaat zeker lukken.”
Vrouwen aantrekken is een missie op zich, vooral in de traditionele productieomgeving van Zwolle. Er zijn een aantal valkuilen. Vrouwen en techniek: er zijn nog steeds vooroordelen, zoals de mening dat een fabriek vies is, het werk fysiek zwaar is en vrouwen minder technisch zijn. Bij de selectieprocedure voor een leidinggevende positie kiezen mannen vaak voor een man vanuit het verlangen naar een kloon van zichzelf: dat voelt zo vertrouwd. Voor een vrouw kiezen, vooral als het gaat om een leidinggevende positie, blijft een moeilijke beslissing. Want een werkende vrouw of een werkende topvrouw – wat voor type is dat eigenlijk? Is ze even competent als haar mannelijke evenknieën en is ze prettig in de omgang? Dat er weinig rolmodellen zijn, werkt terughoudendheid in de hand.
Grube is enorm betrokken en praat vurig over het vrouwenthema. Het veranderen van de oude vastgeroeste mindset ziet ze als haar levensmissie.
“Wij vrouwen bij Scania zijn net missionarissen en moeten met onze boodschap continu in the picture blijven. Wij steunen het damesvoetbalteam van PEC Zwolle en hebben zelfs een voetbalster in dienst genomen. Wel parttime. De beste optie voor haar, zodat ze werk en sport kan combineren. Een van onze workshopmanagers is vrouw. Zij heeft inmiddels intern een aantal vrouwelijke supervisors en teamleaders gerekruteerd.” Zo ontstaat een sneeuwbal, signaleert Grube: “Door te laten zien dat een vrouw goed presteert en er bovendien meer vrouwelijk talent in huis is, maar dat je dat talent wel moet wíllen zien, vergroten we gestaag op alle niveaus het aantal vrouwen op de werkvloer.”
Het verhaal van Grube geeft moed en vertrouwen, maar dat neemt niet weg dat vrouwen het zeker in het begin zwaar hebben in een technische, door mannen gedomineerde omgeving. Vrouwen worden op de proef gesteld. Ze moeten zich bewijzen, doorbijten. Kiezen op elkaar doorgaan. Wantrouwen van de omgeving is niet altijd zichtbaar, maar zeker voelbaar. Wat kan de maatschappij doen om een steuntje in de rug te geven aan een talentvolle, ambitieuze vrouw? Het vrouwenthema aanpakken vanaf het begin: de lagere school. Meisjes enthousiast maken over de banendiversiteit zonder een scheiding te maken tussen vrouwen- en mannenberoepen, meer respect afdwingen voor werkende moeders, bestaande en opkomende rolmodellen in de schijnwerpers zetten.
Wat kan een organisatie doen? Geef vrouwen meer kansen om in te stromen op verschillende niveaus, van de werkvloer tot de top. Kijk zorgvuldig naar persoonlijke behoeftes en talent van vrouwen. Zorg dat vrouwen en mannen die in een overwegend mannelijke werkomgeving samenwerken, getraind worden elkaar goed te begrijpen en efficiënt leren communiceren met elkaar. Want (mis)communicatie is meestal de grootste valkuil.
En wat moet een vrouw zelf doen? Dat komt neer op lef tonen, en doorzettingsvermogen. Doelen durven te stellen, liefst ambitieuze doelen. Ga ervoor!
Toen ik na mijn gesprek met Grube op de terugweg was, voelde ik nog steeds de energie, passie en bevlogenheid van deze bijzondere vrouw met een bijzondere levensmissie. Zij is een ware ambassadeur voor multicultureel talent, waar er hopelijk nog veel van opstaan – de BV Nederland heeft dat hard nodig, zoals ook de SER en de ‘koplopers’ onder de corporates heel goed aanvoelen.

Jelena Linn is corporate psychoanalyst en directeur/eigenaar van adviesbureau Corporate Strengths Development (CSD)