Beleggen met een focus op gender? Diana van Maasdijk richtte vanuit die gedachte Equileap – dat de beurswaarde van gendergelijkheid in kaart brengt – op. ‘Als dit landt, zullen corporates snel diverser worden.’

De dag na het interview tussen Topvrouwen.nl en Diana van Maasdijk, publiceerde De Telegraaf een bericht dat gezien kan worden als erkenning of misschien zelfs als doorbraak voor Stichting Equileap. Marcel Danen, hoofd passieve beleggingen bij vermogensbeheerder UBS, vertelde in de zaterdageditie van die krant dat UBS een ETF – ook wel een tracker of een indextracker genoemd, ofwel een beursgenoteerd fonds dat een index volgt – heeft gelanceerd, dat belegt in 100 ondernemingen die zich hard maken voor gendergelijkheid. Het in het leven roepen van die ETF ligt volgens Danen voor de hand: ondernemingen met minimaal 20 procent vrouwen in de top zijn winstgevender en daarmee loont het te investeren in dergelijke bedrijven. Het fonds van UBS, vertelde Danen, is gebaseerd op een ranglijst van Equileap. En als klap op de vuurpijl: “Het loopt buiten verwachting goed: klanten hebben er al ruim $100 miljoen in gestoken.”

Geldstromen met transformatie als gevolg

De boodschap van Marcel Danen zou eigenlijk niemand mogen verbazen, aangezien diverse onderzoeken glashelder aantonen dat bedrijven met evenwichtige man/vrouw verhoudingen beter presteren, ook financieel. Die onderzoeken komen niet van de minste partijen: onder andere Harvard, EY en zeer recent McKinsey toonden de businesscase van genderdiversiteit aan. Toch slaan dergelijke fondsen in Nederland tot nu toe minder aan dan Diana van Maasdijk, co-founder van Equileap, had gehoopt. Met Equileap verkoopt Van Maasdijk data met betrekking tot ‘vrouwvriendelijkheid’ van mondiale bedrijven aan financiële instellingen, die daarmee hun eigen beleggingsproducten kunnen ontwikkelen.

Maasdijk heeft een biculturele achtergrond – met een Nederlandse vader en Ecuadoriaanse moeder – en studeerde en woonde op vele plekken, om zich in 1997 met haar Franse echtgenoot in Nederland te vestigen. Ze detecteert grote verschillen in hoe haar boodschap op verschillende plekken in de wereld valt. De geringe bereidheid van Nederlandse investeerders en vermogensbeheerders met die data aan de slag te gaan is een teleurstelling, temeer omdat er nog veel ruimte voor verbetering is en Van Maasdijk ervan overtuigd is dat veranderen mogelijk is. “Ik kom net terug uit Stockholm, daar wil iedereen met ons praten. In veel andere landen, Frankrijk en de VS bijvoorbeeld, is dat ook zo. Maar Nederland is men wat terughoudender. Allerlei structuren –  zoals het gebrek aan ‘infrastructuur’ rondom zorgtaken en de sociale normen ten aanzien van onderwijs, loopbaan en zorg – houden de ongelijkheid in stand.”

En dat terwijl Van Maasdijk geen enkele twijfel heeft over de veranderkracht van de diensten van Equileap, en haar boodschap buiten ons land wél gehoor vindt. “Als de gendermatrix van beursgenoteerde bedrijven transparant is, dan is dat zeer interessant voor beleggers. Grote geldstromen zullen dan gestuurd worden door diversiteit, en dat is een sterke prikkel voor ondernemingen om hun werkcultuur te veranderen. Op dit moment – en we zijn pas 2 jaar bezig – staat er al zo’n 600 miljoen dollar aan beheerd vermogen op basis van Equileap-data uit. Dat vermogen zal toenemen en daarmee het besef dat bedrijven die gelijkheid hoog in het vaandel hebben, het beter doen. Dat zal gelijke kansen voor mannen en vrouwen een enorme boost geven.”

Zwarte Piet

Zo’n financiële prikkel kan ervoor zorgen dat beursgenoteerde bedrijven massaler daadkrachtig gaan handelen om diverser te worden en gelijke kansen voor mannen en vrouwen te creëren – van woorden naar daden, net zoals dat bij het thema duurzaamheid gebeurde. Van Maasdijk: “Dat is keihard nodig. Zo’n 2 jaar geleden stelde het World Economic Forum vast dat economische gelijkheid voor vrouwen pas over 118 jaar een feit zou zijn, maar het Forum stelde dat toch al droevig stemmende cijfer in 2017 bij naar 217 jaar.”

Maar lichtpuntjes zijn er zeker. Equileap heeft de tijdgeest mee: “Er is een sterke beweging richting ethische investeringen met maatschappelijke impact gaande. Als de manier waarop Equileap diversiteit wil aanvliegen landt, verwacht ik dat maatregelen van overheidswege, zoals een quotum dat er in 2020 wellicht in Nederland komt, niet meer nodig zullen zijn.” Als beleggers massaal hun geld stoppen in bedrijven die gelijke rechten hoog in het vaandel hebben, is dat op de eerste plaats gunstig voor vrouwen die nog steeds achtergesteld worden, maar óók voor mannen. “Een van de pijlers die Equileap in kaart brengt, is vaderschapsverlof – een essentieel punt als we echte gelijkheid willen.”

Dat men in Nederland graag de status quo handhaaft, begrijpt Van Maasdijk overigens wel. “In Nederland is alles prima geregeld, alles klopt, ook wat gelijke rechten betreft. Maar dat is een papieren werkelijkheid. In de praktijk scoort Nederland het laagst van West-Europa in het aantal betaalde arbeidsuren, het gemiddeld maandinkomen en vertegenwoordiging van vrouwen in managementposities. Ik vrees dat we in Nederland vaak denken dat we het beter doen dan in werkelijkheid het geval is.” Die inconvenient truth lijkt vooralsnog af te ketsen tegen het beeld dat we van onszelf hebben als progressief voorbeeldland. “Het is net als met de kwestie Zwarte Piet. Veranderen willen we niet, want racisme in Nederland bestaat niet…”

7 Nederlandse concerns in de ranking

Van Maasdijk richtte Equileap zo’n 2 jaar geleden op, samen met Jo Andrews. Zij deden dat vanuit altruïstisch motief –  de stichting investeert de winst die zij maakt in projecten die de positie van meisjes en vrouwen in ontwikkelingslanden verbeteren – maar ook omdat zij een glasheldere businesscase zagen. Van Maasdijk, die eerder voor de Rutgers Stichting en Mama Cash werkte en haar baan als hoofd filantropie bij ABN Amro vaarwel zei om Equileap te starten, was de eerste die op het idee kwam een stapje verder te gaan met data over gendergelijkheid. Vanuit haar Amsterdamse kantoor: “Equileap is uiteraard niet de eerste data-verzamelaar, maar wij zijn wel de eersten die die data op een holistische manier aanwenden. Daarmee bedoel ik dat wij kijken naar de hoeveelheid vrouwen in de top en de lagen eronder, maar ook dat we veel breder kijken naar het klimaat bij beursgenoteerde ondernemingen wereldwijd.”

Equileap brengt dat ‘klimaat’ in kaart op basis van een scorecard van 19 criteria, waaronder beloning, leiderschapskansen, werk-privé balans en betaald ouderschapsverlof. “Het is behoorlijk breed, van de loonkloof tot de man/vrouw ratio bij promotie naar managementposities en de frequentie van audits om vinger aan de pols te houden wat betreft gelijkheid binnen concerns. De criteria zijn gebaseerd op de Women’s Empowerment Principles die de Verenigde Naties 10 jaar geleden opstelden, de voorloper van de Sustainable Development Goals. De scorecard maakt gendergelijkheid van bedrijven op mondiaal niveau transparant en daardoor vergelijkbaar.” Afgelopen herfst publiceerde Equileap op basis van die scorecard voor de tweede keer haar index met daarin bedrijven die een leidende positie in gendergelijkheid innemen. Hiervoor werden ruim 3.200 bedrijven in 23 ontwikkelde landen onder de loep genomen.

De top-5 dit jaar: General Motors (VS), L’Oréal (Frankrijk), Kering (Frankrijk), Merck (VS) en Starhub (Singapore). Pas op de 41e plaats vinden we een Nederlands concern: Unilever. Behalve Unilever komen er nog 6 Nederlandse concerns in de ranking, die 200 beursgenoteerde bedrijven telt, voor: respectievelijk Relx, KPN, DSM, ING, Philips en Aegon. Van Maasdijk: “Dat is ongeveer een derde van de Hollandse beursgenoteerde bedrijven met een beurswaarde van 2 miljard en daarmee geen gekke prestatie. Maar wat je wel ziet, is dat het gemiddelde rapportcijfer van deze bedrijven lager is dan dat van vergelijkbare bedrijven in het buitenland.” Bovendien zijn er ook bedrijven uit de ranking gevallen die er vorig jaar nog wel in stonden: de aandacht voor gelijkheid en diversiteit is precair en fluctueert blijkbaar.

Vrouwen: investeer uit gezond eigenbelang

Equileap geeft licenties af aan partijen om op basis van gendergelijkheiddata beleggingsproducten te ontwikkelen. Zo ontwikkelde Lyxor Asset Management het fonds ELLE, en is in Nederland ook het fonds GENDER, een initiatief van het eerdergenoemde USB, actief. “Beide zijn trackerfondsen, die een index volgen. GENDER volgt 100 bedrijven, ELLE 150. Er zitten meerdere voordelen aan investeren in deze trackerfondsen. Je investeert in een goede zaak, op de eerste plaats. Je loopt een gespreid risico en hoeft je niet te verdiepen in alle effecten afzonderlijk. Investeren kan al vanaf een gering bedrag.”

Twee fondsen, het is een mooi begin, maar Van Maasdijks ambitie reikt veel verder. “In een ideale wereld zouden ook banken zoals ABN Amro, ING of Triodos dergelijke producten, op basis van onze data, aanbieden. Als grote pensioenfondsen mee gaan bewegen, dan heeft dat enorme veranderkracht. Geld is immers macht. Helaas is dat nog niet zover.” De vraag ‘waarom niet’ raakt aan de frustratie van Van Maasdijk. “Thuis voer ik daar ook eindeloze gesprekken over. Hoe is het toch mogelijk? Als antwoord krijg ik meestal te horen ‘we zijn er nog niet klaar voor.’ Het probleem zit aan de voorkant: we moeten ‘uit de kast’ komen. Pas als de bewustwording en erkenning er is, kunnen we het probleem aanpakken.”

Van Maasdijk weet zeker dat dat kan en dat de geesten meer en meer rijp worden en heeft haar hoop gevestigd op een buitengewoon invloedrijke groep: vrouwen. “Nog nooit hebben vrouwen zoveel geld gehad als nu. Ik hoop dat zij massaal in gaan zien dat zij hun investeringskracht en macht aan kunnen wenden om het systeem van binnenuit te veranderen. Daarnaast zijn er gelukkig ook steeds meer mannen die inzien dat het simpelweg slim is in te investeren in de voorlopers en kartrekkers op het gebied van gendergelijkheid. In deze economie is geld niet het probleem. Iedereen kan dus investeren vanuit gezond eigenbelang.”

Ondertussen bekijkt ze druk welke ‘knoppen’ ze nog meer kan beroeren om gehoor te vinden  voor haar missie, bijvoorbeeld door het gesprek met spelers als de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) en Eumedion, de ‘koepel’ van institutionele beleggers, aan te gaan. Eumedion stuurde onlangs een stevige brief aan aangesloten beleggers die nog niet voldoen aan de eis van tenminste 30 procent vrouwen in raden van bestuur en raden van commissarissen. In die brief moedigt Eumedion-directeur Rients Abma de aangesloten beleggers aan een diversity-beleid te omarmen dat erop gericht is man/vrouwbalans te realiseren, onder meer door meetbare doelen in te stellen. “Wat dergelijke gesprekken opleveren, is even afwachten, maar het is goed met elkaar om tafel te gaan.”

Een beetje bozer, graag

Om haar boodschap wereldwijd over het voetlicht te krijgen, brengt Van Maasdijk meer uren in vliegtuig door dan op kantoor. Met een lach: “Dat hoort erbij.” Voor een goed gesprek aan de keukentafel maakt ze echter graag tijd. “Ik heb 3 zoons in de tienerleeftijd. Een studeert al. Zij zijn zeer geïnteresseerd in mijn werk en de missie van Equileap. Mijn middelste zoon was zeer verbolgen toen hij onlangs in de krant las dat vrouwen in Nederland gemiddeld 16,9 procent minder verdienen dan mannen, waarvan 6 procent van dat verschil onverklaarbaar is.”

Desondanks gelooft ze niet dat de jongere generaties intrinsiek geloven in gendergelijkheid en het probleem zich dus vanzelf oplost. “Absoluut niet. Je moet het onderliggende systeem aapassen, anders zijn we straks opnieuw teleurgesteld, net zoals na de 2e feministische golf toen we onterecht dachten dat er grote veranderingen op komst waren.” In deze tijd beschikken we echter over ongekende slagkracht om veranderingen af te dwingen: “Met data kunnen we de wereld veranderen door patronen bloot te leggen.”

In die zin voelt Van Maasdijk zich verbonden met Topvrouwen.nl, dat met haar database hands on korte metten maakte met het idee dat er ‘simpelweg niet genoeg hooggekwalificeerde vrouwen te vinden zijn.’ “Dat is prachtig werk, dat toe is aan een volgende stap: aandacht voor bredere diversiteit. Laten we vrouwen van verschillende etniciteit en met verschillende achtergronden in de schijnwerpers zetten.”

Niet voor niets is Equileap, net als Topvrouwen.nl, medeondertekenaar van het initiatief #equality2020, dat inzichtelijk maakt dat meer balans tussen mannen en vrouwen aan de top de welvaart van ons land verhoogt, tekorten op de arbeidsmarkt oplost en vooral betekent dat we niet langer talent verspillen. “Die boodschap past ons als een handschoen. Samen laten we zien dat er een goede businesscase bestaat voor diversiteit, zodat we niet opnieuw generaties lang hoeven te wachten totdat vrouwen dezelfde kansen krijgen als mannen. Ik ben hoopvol. Ik geloof dat het kan, binnen relatief korte termijn. Maar dan moeten we wel erkennen waar we nog tekort schieten, en met z’n allen een beetje bozer worden  over die ongelijkheid.”

Tekst Nicole Gommers