Aptitude-ceo en Etnische Zakenvrouw Tatjana Romanyk

Tatjana Romanyk is oprichter en ceo van Aptitude Health, een wereldwijd opererend concern dat actief is met onder meer strategisch advies, onderwijs en data analytics op het gebied van oncologie en hematologie. Romanyk werd eind oktober uitgeroepen tot Etnische Zakenvrouw van het Jaar. Ze vertelt over de prestaties van haar uitdijende bedrijf en haar visie op inclusie en man/vrouw-kwesties. “Of Aptitude in de branche al een wereldwijde nr.1-positie bezet? Als ik een man was, zou ik meteen ja roepen.”

Blij is ze, met de titel Etnische Zakenvrouw. Hoewel ze ook, toen ze eerder dit jaar geattendeerd werd op haar nominatie, een mailtje terugstuurde aan de organisatie van de verkiezing met de vraag of ze wel echt kandidaat kon zijn. Want over dat woordje ‘etnisch’ moest zij zich even achter de oren krabben. “Tja, mijn vader, 90 inmiddels,  kwam op zijn vijftiende na de oorlog naar Nederland, via allerlei omzwervingen vanuit zijn geboorteland Oekraïne naar Duitsland, waar hij gedwongen te werk werd gesteld onder de vlag van de Arbeitseinsatz. Een bewogen geschiedenis, maar zelf groeide ik veilig op in Twente en ik voel me dan ook een echte Hollandse.” Op haar mailtje naar de organisatie kwam onmiddellijk een reactie: dat zij heus hun huiswerk goed gedaan hadden. Romanyks Oekraïense roots plus indrukwekkende staat van dienst bleken voldoende te zijn om kans te maken op de titel. “En nu het zover is, ben ik heel vereerd.” 

Inclusie

Laat de verkiezing van Etnische Zakenvrouw van het Jaar zien dat er een niche binnen een niche bestaat – vrouwen komen overall al lastiger naar de top, wellicht geldt dat nog eens extra voor vrouwen met een buitenlandse achtergrond? Romanyk: “Dat zou heel goed kunnen. Mij zegt de verkiezing vooral dat aandacht voor inclusie heel hard nodig is. In Nederland is inclusie – elkaar appreciëren met alle verschillen, zonder mensen te dwingen zich geheel aan te passen aan de dominante groep –  allesbehalve de normaalste zaak van de wereld, terwijl dat voor mij, vanwege mijn achtergrond, wel zo is. Ik ben groot geworden met diversiteit: van de Byzantijnse missen die ik bijwoonde tot de mensen van diverse pluimage die bij ons over de vloer kwamen. Maar ik realiseer me dat dit voor het gros van de mensen niet zo is. Daarom is zo’n verkiezing zeer belangrijk: we moeten aan íedere bel trekken om te laten zien dat alle vormen van diversiteit, waaronder dus gender, zeer belangrijk zijn.” De redenen die Romanyk daarvoor aanvoert, zijn zeer actueel. “Voor veel mensen was de Brexit een verrassing. Daarna kwam de verkiezing van Trump. Wat is het volgende? We moeten ons achter de oren krabben: de communicatie in onze maatschappij is verstoord. Diversiteit helpt om het brede palet aan visies inzichtelijk te maken. In mijn bedrijf zijn vele nationaliteiten vertegenwoordigd, vele vrouwen ook – ik kies áltijd voor de kandidaat met de beste skills en geef vrouwen graag de kans zich waar te maken – en ik fungeer als vertaler van dat diverse geluid.”

Bevlogen en expansiedriftig

Een vertaler, een intermediair, het zijn termen die Romanyk regelmatig gebruikt. “Ook als het gaat om mijn bedrijf. Ik zie mezelf als makelaar in oncologische kennis. Die kennis wordt ingezet om de patiënt beter te behandelen.” Ze heeft, in haar eigen woorden, een diepgewortelde passie voor oncologische kennis, die zich al aftekende tijdens haar studie farmacie in Groningen, waarna ze in dienst trad bij een bekend farmaceutisch concern. “Ik denk dat die passie voortkomt uit een diepgewortelde angst voor een ziekte die enorme impact heeft op zoveel levens.” Nadat het concern waarbij Romanyk in dienst was ging fuseren met een andere gigant, besloot ze in 2004 voor zichzelf te beginnen. Aptitude Health heeft inmiddels zo’n 130 mensen in dienst en is aanwezig op 45 markten wereldwijd, verspreid over 5 continenten. Het concern heeft filialen in Amerika, maar het hoofdkantoor is gevestigd in Den Haag. “Waar ik trots op ben, is dat mijn bedrijf de afgelopen drie jaar betrokken was bij het ontwikkeltraject,de goedkeuring en het op de markt brengen van 70 procent van de nieuwe geneesmiddelen in de oncologie in de US en Europa. We werken met alle topfarmabedrijven, leidende ziekenhuizen en de beste specialisten.” Er is overigens ook nog veel te wensen: “We willen de kennis bij de patiënt krijgen én beter inzetten voor het individu: hoe kunnen we mevrouw Jansen met een specifiek soort hormoongevoelige borstkanker zo goed mogelijk helpen?” 

Behalve bevlogen is Romanyk ook expansiedrifig. Met de internationale aanwezigheid zit het wel goed, maar is het bedrijf wereldwijd al nummer 1 binnen de branche van bedrijven die handelen in gespecialiseerde farmaceutische kennis? Dit is het enige moment in het interview dat Romanyk een halve seconde twijfelt. Lachend: “Goh, als ik man zou zijn, zou ik waarschijnlijk meteen ‘ja!’ roepen. Als vrouw – als groep zijn we toch iets meer van de nuance – zeg ik dat Aptitude Health nog niet voldoende naamsbekendheid heeft om dit vol verve te claimen. We werken eraan.”

Een glaasje wijn met de minister

Romanyk kan door haar internationale kennis markten goed met elkaar vergelijken en in Nederland is het ontwikkelen en invoeren van innovatieve behandelingen onnodig beperkt en ondoorzichtig, vindt ze. “Kennis is versnipperd en niet voor iedereen beschikbaar, waardoor innovaties onderbelicht blijven. Bovendien werkt de medische wereld in samenspel met de overheid behoorlijk bureaucratisch, zeker ook op het gebied van klinisch onderzoek waarin nieuwe geneesmiddelen tegen allerlei vormen van kanker worden ontwikkeld. Met mijn bedrijf werk ik aan oplossingen.” De lat legt ze behoorlijk hoog: “Ik zou graag eens een glaasje wijn drinken met minister Schippers: met een beetje daadkracht kan er volgend jaar een nationaal systeem liggen dat de toegang tot innovatieve behandelingen voor patienten met kanker vergroot zonder de kosten te verhogen. Een breekijzer, dat wil ik graag zijn.” 

Geen conservatief stramien

Aptitude Health bestaat uit drie werkmaatschappijen. Axess Oncology richt zich met kwalitatief markonderzoek voornamelijk op de Amerikaanse markt. Prime Oncology verzorgt onafhankelijke wetenschappelijke nascholing. TRM Oncology tenslotte, de werkmaatschappij die Romanyk in 2004 als eerste opzette, geeft strategisch advies over de toegevoegde waarde van verschillende oncologische behandelingen. “Uitgangspunt bij al onze activiteiten is dat kennis en samenwerking sterker maakt in een markt waar veel ontwikkelingen gaande zijn en waar er competitie bestaat tussen verschillende klinische studies.” 

Competitie ziet ze overigens ook binnen gezinnen waar vrouwen voor de top gaan. “Ik hoor van de vrouwen in mijn bedrijf dat het gezin soms lastig te combineren is met hun carrière. Hoe heb jij dat toch gedaan, vragen ze dan aan mij. Ik heb twee kinderen en toen die nog jong waren, had ik al de platinum-for-life-status bij KLM, dat zegt genoeg over hoe druk ik was. Ik daag iedereen uit out of the box te denken over de combinatie van werk en gezin. Het hoeft elkaar helemaal niet in de weg te staan. Denk niet in dat stomme stramien dat voorschrijft dat vrouwen overal verantwoordelijk voor zijn. Dat is ons decennia geleden opgelegd door mannen die hun visie hebben doorgegeven aan de volgende generatie. We willen toch geen blauwdruk van de maatschappij uit de jaren vijftig of zestig? Daarom moeten we met z’n allen om tafel om te bedenken hoe we werk en privé beter kunnen organiseren en andere obstakels uit de weg kunnen ruimen, zodat vrouwen niet belemmerd worden in hun weg naar de top. Er zijn zo ongelofelijk veel goede vrouwen, die wil je op de juiste posities hebben. Daarvoor moeten we deze mannenmaatschappij hoognodig anders inrichten.” Romanyk maakt zich er oprecht boos over: “Het zijn niet de vrouwen die zich moeten aanpassen, maar de mannen die het al te lang voor het zeggen hebben. En zo ben ik weer terug bij mijn punt van inclusie.” 

Een kwestie van opvoeden

Romanyk zelf staat in de database op topvrouwen.nl. “Ik vind het een prima instrument om vrouwen zichtbaarder te maken. De database is een tool die vrouwen meer kans geeft op zitting in een toezichthoudende functie en mee te praten op niveau. Zo kunnen we uiteindelijk de maatschappij van de grond af veranderen.” Van het idee van quota is ze niet vies. “Ach weet je, een quotum is natuurlijk een redmiddel. Maar ik ben een praktisch ingesteld bètameisje. Als waarschuwen niet genoeg is, moet je ingrijpen. Leuk? Nee. Nodig? Jazeker. Met de diversiteit- en genderkwestie gaat het net als met opvoeden.”

Interview Nicole Gommers